Një vendim shumë i rëndësishëm nga Gjykata e Lartë (GJL) në lidhje me diskriminimin, si dhe duke vendosur një gurthemel tjetër në lidhje me ushtrimin e kompetencave të Komisionerit për Mbrojtjen nga Diskriminimi (KMD) dhe volumin e tyre.
Pas dy vendimeve të GJEDNJ (X dhe të tjerët kundër Shqipërisë nr. 73548/17 dhe 45521/19 dhe Mariglen Avdiu dhe të tjerë kundër Shqipërisë nr. 49516/17), ku praktikisht njihet natyrë quasi gjyqësore e KMD dhe mjet efektiv në kuptim të nenit 13 KEDNJ, si dhe mundësinë e kërkimit për dëmshpërblim para gjykatës në rastet kur KMD ka konstatuar diskriminim, GJL merr një vendim historik, duke njohur të drejtën për rikthim në punë të punonjësve të admistratës që i është ndërprerë marrëdhënia e punës për shkak diskriminimi.
Ka qenë praktikë e vazhdueshme e institucionit të KMD që në vendimet e tij në lidhje me marrëdhëniet e punësimit në administratën publike, pas konstatimit të diskriminimit të vendoste rikthimin në punë si masë të efektshme, parandaluese dhe në përpjesëtim me gjendjen që e ka shkaktuar atë.
Kjo praktikë ka gjetur një përballje të vazhdueshme nga ana e gjykatave, me përjashtim të disa rasteve, duke shfuqizuar masën e rikthimit në punë si absolutisht të pavlefshme, kryesisht për tre arsye:
•Në bazë të Vendimeve Unifikuese nr.31 datë 14.04.2003 dhe nr. 7, datë 01.06.2011, rikthimi në punë nuk gëzon mbrojtje gjyqsore;
•KMD ka dalë nga kompetencat e tij duke vendosur këtë masë;
•Si dhe masa nuk është e efektshme, parandaluese dhe në përpjesëtim, pasi viktima e diskriminimit duhet të gjejë sadisfkasion vetëm nëpërmjet dëmshpërblimit.
Vendimi i GJL nr. 00-2026-1242 datë 17/02/2026, kthen këtë praktikë të konsoliduar prej vitesh duke (në mënyrë të përmbledhur dhe prima facie):
Së pari, hedhur poshtë idenë absolute që rikthimi në punë për punonjësit e administratës nuk gëzon mbrojtje gjyqsore;
Së dyti, njëri nga rastet kur punonjësi i administratës mund të rikthehet në punë, është kur është konstatuar se ndërprerja e marrëdhënies së punës ka ndodhur për shkaqe diskriminimi;
Së treti, si pasojë e këtij konstatimi ka një vendimarrje urdhëruese për rikthimin e tij në punë, qoftë nga gjykata apo nga KMD;
Së katërti, për vendosjen e masës Kodi i Punës duhet lexuar sëbashku me Ligjin për Mbrojtjen nga Diskriminimi në mënyrë të kombinuar duke pasur parasysh karakteristikën e këtij të fundit si lex specialis;
Së pesti, rikthimi në punë është një masë e efektshme, parandaluese dhe në përpjestim me gjendjen që e ka shkaktuar.