Nga blogu.al
Gjykata Evropiane për të Drejtat e Njeriut(GJEDNJ), me anë të Vendimit nr. 55784/21 në çështjen Avni Koboçi kundër Shqipërisë, vlerëson se prishja e ndërtimeve të paligjshme është një ndërhyrje që mund të justifikohet nga interesi publik, për sa kohë ajo mbështetet në ligj dhe është propocionale.
Vendimi merr rëndësi të veçantë edhe për raste të tjera në Shqipëri, pasi përcakton se fakti që një objekt është blerë me kontratë dhe figuron i regjistruar në kadastër nuk e legalizon automatikisht ndërtimin dhe nuk krijon vetvetiu të drejtë për dëmshpërblim nga shteti në rast shembje.
Vendimi i plotë:
SEKSIONI I TRETË
VENDIM
Kërkesa nr. 55784/21
Avni KOBOÇI kundër Shqipërisë
Gjykata Evropiane për të Drejtat e Njeriut (Seksioni i Tretë), e mbledhur më 16 qershor 2026 në një Komitet të përbërë nga:
Diana Kovatcheva, Presidente,
Darian Pavli,
Vasilka Sancin, gjyqtarë,
dhe Olga Chernishova, Zëvendësregjistrare e Seksionit,
duke pasur parasysh:
kërkesën (nr. 55784/21) kundër Republikës së Shqipërisë, të depozituar në Gjykatë në bazë të nenit 34 të Konventës për Mbrojtjen e të Drejtave të Njeriut dhe Lirive Themelore (“Konventa”), më 4 nëntor 2021, nga një shtetas shqiptar, z. Avni Koboçi (“kërkuesi”), i lindur në vitin 1959, banues në Tiranë dhe i përfaqësuar nga z. T. Prendi, avokat që ushtron profesionin në Tiranë;
vendimin për t’i njoftuar Qeverisë Shqiptare, të përfaqësuar nga z. O. Moçka, Avokat i Përgjithshëm i Shtetit, ankesën në bazë të nenit 6 § 1 të Konventës lidhur me të drejtën e kërkuesit për një vendim të arsyetuar nga Gjykata e Lartë dhe ankesën në bazë të nenit 1 të Protokollit nr. 1 të Konventës lidhur me ndërhyrjen në të drejtën e tij për gëzimin paqësor të pasurisë së tij, si dhe për ta deklaruar pjesën tjetër të kërkesës të papranueshme;
parashtrimet e palëve;
pasi diskutoi çështjen, vendos si më poshtë:
OBJEKTI I ÇËSHTJES
1. Çështja ka të bëjë me të drejtën e kërkuesit për një vendim të arsyetuar nga Gjykata e Lartë dhe me të drejtën e tij për gëzimin paqësor të pasurisë së tij.
2. Më 24 gusht 1990, Komiteti Ekzekutiv i Rajonit të Tiranës nr. 1 i dha N.A.-së një leje për ndërtimin e një godine të përkohshme njëkatëshe për qëllime tregtare. Më 4 gusht 1992, godina u regjistrua në regjistrin e pasurive të paluajtshme dhe N.A.-së iu pajis me certifikatë pronësie.
3. Më 24 korrik 2003, kërkuesi bleu nga N.A. katin përdhe të asaj që tashmë ishte shndërruar në një godinë katërkatëshe, së bashku me truallin prej 65 m² mbi të cilin ajo ishte ndërtuar. Titulli i pronësisë së kërkuesit u regjistrua në regjistrin e pasurive të paluajtshme.
4. Më 23 dhjetor 2005, Policia Ndërtimore e Tiranës (“Policia Ndërtimore”) urdhëroi prishjen e godinës katërkatëshe – duke përfshirë katin përdhe, në pronësi të kërkuesit – me arsyetimin se ajo ishte ndërtuar pa lejen e nevojshme të ndërtimit.
5. Më 12 qershor 2006, Policia Ndërtimore pranoi pjesërisht ankesën e paraqitur nga kërkuesi kundër urdhrit të prishjes së katit përdhe, mbi bazën se ai dispononte një certifikatë pronësie. Ajo la në fuqi urdhrin e prishjes për tre katet e tjera, të cilat në atë kohë ishin në pronësi të N.H. dhe shoqërisë I., duke vlerësuar se ato përbënin ndërtime të paligjshme.
6. Në një datë të paspecifikuar gjatë vitit 2006, e gjithë godina u prish, përfshirë edhe katin përdhe.
7. Kërkuesi ngriti padi civile pranë Gjykatës së Rrethit Gjyqësor Tiranë (“Gjykata e Rrethit”) kundër Inspektoratit Ndërtimor dhe Urbanistik Kombëtar – enti që kishte zëvendësuar Policinë Ndërtimore – dhe Inspektoratit Ndërtimor Urbanistik të Bashkisë Tiranë, duke kërkuar shpërblimin e dëmit për shkak të prishjes së pronës së tij.
8. Më 10 nëntor 2008, Gjykata e Rrethit e pranoi pjesërisht padinë e kërkuesit për shpërblim, duke i akorduar shumën prej 18 000 000 lekësh shqiptarë (afërsisht 146 000 euro në atë kohë).
9. Më 20 janar 2010, Gjykata e Apelit Tiranë, pa praninë e asnjërës prej palëve në seancë, prishi atë vendim dhe rrëzoi padinë e kërkuesit. Kjo gjykatë arriti në përfundimin, mbi bazën e të njëjtit raport ekspertimi që ishte përdorur përpara Gjykatës së Rrethit, se e gjithë godina, përfshirë katin përdhe, përbënte një ndërtim të ri dhe ishte ndërtuar pa leje. Leja e ndërtimit ishte lëshuar për një ndërtim të përkohshëm me strukturë të lehtë, në përputhje me praktikën e viteve 1990–1991. Fotografitë e paraqitura nga kërkuesi të pronës së tij përpara prishjes tregonin një strukturë të vetme të ndërtuar me skelet betoni dhe mure me tulla.
10. Më 5 prill 2012, Gjykata e Apelit pranoi kërkesën e kërkuesit për rivendosjen në afat të së drejtës për të ushtruar ankim kundër vendimit të saj, me arsyetimin se vendimi i datës 20 janar 2010 nuk i ishte komunikuar në përputhje me dispozitat ligjore në fuqi.
11. Më 27 nëntor 2014, Gjykata e Lartë e rrëzoi si të papranueshëm rekursin e paraqitur nga kërkuesi, në përputhje me nenin 58 të Ligjit për Gjykatat Administrative, për shkak të mungesës së shkaqeve të vlefshme të rekursit.
12. Më 10 prill 2012, Gjykata e Rrethit pranoi padinë për shpërblim të paraqitur nga N.H. dhe shoqëria I. në lidhje me prishjen e tre kateve të sipërme të godinës ku ndodhej prona e kërkuesit. Më 11 tetor 2013 dhe 4 dhjetor 2015, ky vendim u la në fuqi përkatësisht nga Gjykata e Apelit Tiranë dhe Gjykata e Lartë.
13. Më 30 mars 2017, Gjykata Kushtetuese konstatoi shkeljen e së drejtës së kërkuesit për akses në gjykatë dhe të së drejtës së tij për një vendim të arsyetuar. Ajo pranoi pjesërisht ankimin e kërkuesit, me arsyetimin se Gjykata e Lartë nuk kishte shqyrtuar pretendimet e tij, pavarësisht faktit se dy vlerësime të veçanta të gjykatave më të ulëta kishin arritur në përfundime të ndryshme dhe se palët nuk kishin qenë të pranishme përpara Gjykatës së Apelit. Për më tepër, ajo arriti në përfundimin se gjykatat, përfshirë Gjykatën e Lartë, kishin dhënë zgjidhje të ndryshme për dy kërkesa për shpërblim që lidheshin me të njëjtën godinë dhe të njëjtin mosmarrëveshje gjyqësore, duke zbatuar standarde të ndryshme për çështje identike.
14. Më 8 mars 2021, Gjykata e Lartë e rrëzoi sërish si të papranueshëm rekursin e paraqitur nga kërkuesi. Vendimi i dhënë de plano arsyetonte se, në përputhje me nenin 58 të Ligjit për Gjykatat Administrative, kërkuesi nuk kishte parashtruar shkaqe të vlefshme rekursi.
15. Më 28 korrik 2021, ankimi i dytë kushtetues i paraqitur nga kërkuesi u rrëzua me arsyetimin se ishte haptazi i pabazuar.
VLERËSIMI I GJYKATËS
Shkelja e pretenduar e nenit 6 § 1 të Konventës lidhur me të drejtën për një vendim të arsyetuar
16. Kërkuesi pretendoi se, ndonëse, në kuptimin formal, Gjykata e Lartë kishte dhënë disa arsye në vendimin e saj të datës 8 mars 2021, ajo kishte dështuar të trajtonte në mënyrë të përshtatshme çështjet thelbësore të ngritura prej tij në rekurs dhe të jepte arsyetim të mjaftueshëm lidhur me argumentet dhe provat që ai kishte paraqitur. Për më tepër, Gjykata e Lartë kishte dështuar të jepte ndonjë arsye për rrëzimin e kërkesës së kërkuesit për shpërblim, megjithëse pronarëve të tjerë të pasurive në të njëjtën godinë u ishte dhënë shpërblim për prishjen e pjesëve përkatëse të pronës së tyre.
17. Qeveria parashtroi se Gjykata e Lartë kishte trajtuar çështjet përkatëse të ngritura në rekurs dhe kishte dhënë arsye të mjaftueshme për përfundimin e saj. Për më tepër, ajo argumentoi se një arsyetim i kufizuar nuk cenonte të drejtën për një proces të drejtë, për sa kohë që ai shpjegonte në thelb arsyet për shpalljen e papranueshmërisë.
18. Gjykata përsërit se, megjithëse neni 6 § 1 i detyron gjykatat të japin arsye për vendimet e tyre, kjo nuk mund të kuptohet si një kërkesë për t’iu përgjigjur në mënyrë të hollësishme çdo argumenti (shih García Ruiz kundër Spanjës [DhM], nr. 30544/96, § 81, GJEDNJ 1999-I). Gjykata gjithashtu nuk është e thirrur të shqyrtojë nëse argumentet janë trajtuar në mënyrë të përshtatshme. Gjykatat duhet t’u përgjigjen argumenteve thelbësore të palëve, por shkalla në të cilën zbatohet kjo detyrë mund të ndryshojë në varësi të natyrës së vendimit dhe, për rrjedhojë, duhet të vlerësohet në dritën e rrethanave të çështjes (shih Hiro Balani kundër Spanjës, 9 dhjetor 1994, § 27, Seria A nr. 303-B).
19. Gjykata përsërit më tej se neni 6 nuk kërkon që të jepen arsye të hollësishme për një vendim me të cilin një gjykatë apeli, duke zbatuar një dispozitë të posaçme ligjore, rrëzon një ankim si të destinuar të mos ketë sukses (shih Gorou kundër Greqisë (nr. 2) [DhM], nr. 12686/03, § 41, 20 mars 2009, dhe Burg dhe të tjerë kundër Francës (vend.), nr. 34763/02, GJEDNJ 2003-II). Prandaj, në rrëzimin e një ankimi, një gjykatë apeli, në parim, mund të mjaftohet me miratimin e arsyeve të dhëna në vendimin e gjykatës më të ulët (shih García Ruiz, cituar më sipër, § 26, dhe Stepanyan kundër Armenisë, nr. 45081/04, § 35, 27 tetor 2009).
20. Në çështjen konkrete, Gjykata vlerëson se arsyetimi i kufizuar i dhënë nga Gjykata e Lartë në vendimin e saj de plano nënkuptonte se kërkuesi nuk kishte ngritur një nga shkaqet juridike të parashikuara nga dispozita përkatëse e së drejtës së brendshme, e cila përbënte një kërkesë për pranueshmërinë e rekursit. Gjykata vëren se, kur një Gjykatë e Lartë refuzon të pranojë një çështje mbi bazën se nuk janë provuar shkaqet juridike të nevojshme për shqyrtimin e saj, një arsyetim shumë i kufizuar mund të përmbushë kërkesat e nenit 6 të Konventës (shih Marini kundër Shqipërisë, nr. 3738/02, § 106, 18 dhjetor 2007, dhe Malo kundër Shqipërisë, nr. 72359/11, §§ 32-34, 22 maj 2018).
21. Për arsyet e mësipërme, rezulton se kjo pjesë e kërkesës është haptazi e pabazuar dhe duhet të rrëzohet në përputhje me nenin 35 §§ 3 (a) dhe 4 të Konventës.
Shkelja e pretenduar e nenit 1 të Protokollit nr. 1 të Konventës
22. Kërkuesi u ankua gjithashtu se prishja e pronës së tij pa shpërblim kishte cenuar të drejtën e tij për gëzimin paqësor të pasurisë, të garantuar nga neni 1 i Protokollit nr. 1. Ai argumentoi se kishte qenë pronar si i godinës në fjalë, ashtu edhe i truallit mbi të cilin ajo ishte ndërtuar, të cilat i kishte blerë nëpërmjet një kontrate të rregullt dhe i kishte regjistruar në regjistrin e pasurive të paluajtshme.
23. Qeveria parashtroi se kërkuesi nuk mund të konsiderohej viktimë e një shkeljeje të nenit 1 të Protokollit nr. 1, pasi ai nuk kishte qenë pronar i godinës në fjalë, duke qenë se ndërtimi kishte qenë i paligjshëm që në fillim dhe, për rrjedhojë, nuk mund të përbënte një “pasuri” në kuptim të kësaj dispozite.
24. Gjykata përsërit se një kërkues mund të pretendojë shkeljen e nenit 1 të Protokollit nr. 1 vetëm për aq sa vendimet e kundërshtuara lidhen me “pasuritë” e tij në kuptim të kësaj dispozite. “Pasuritë” mund të jenë “pasuri ekzistuese” ose pretendime që janë të përcaktuara në mënyrë të mjaftueshme për t’u konsideruar “asete” (shih Kopecký kundër Sllovakisë [DhM], nr. 44912/98, § 35, GJEDNJ 2004-IX, dhe Radomilja dhe të tjerë kundër Kroacisë [DhM], nr. 37685/10 dhe 22768/12, § 142, 20 mars 2018).
25. Sipas vendimeve të gjykatave të brendshme, godina në të cilën ndodhej prona e kërkuesit ishte ndërtuar në mënyrë të paligjshme dhe ai konsiderohej se nuk e kishte pasur kurrë në pronësi atë. Megjithatë, Gjykata vëren se në vitin 1992 N.A. kishte marrë një leje ndërtimi për një strukturë të përkohshme njëkatëshe dhe se kjo strukturë ishte regjistruar në regjistrin e pasurive të paluajtshme. Në vitin 2003, kërkuesi kishte blerë katin përdhe të godinës nga N.A. dhe e kishte regjistruar këtë shitje në regjistrin e pasurive të paluajtshme (shih paragrafët 2 dhe 3 më sipër).
26. Duke pasur parasysh këto rrethana, Gjykata konsideron se kërkuesi kishte një “pasuri” në kuptim të nenit 1 të Protokollit nr. 1, edhe nëse mund të argumentohej se titulli i tij ishte absolutisht i pavlefshëm që në fillim (null and void ab initio) (shih Zela kundër Shqipërisë, nr. 33164/11, § 56, 11 qershor 2024).
27. Gjykata i referohet praktikës së saj të konsoliduar gjyqësore, sipas së cilës prishja e një pasurie dhe heqja e titullit të pronësisë përbëjnë privim nga prona në kuptim të nenit 1 të Protokollit nr. 1 (shih Akhverdiyev kundër Azerbajxhanit, nr. 76254/11, § 80, 29 janar 2015; Sharxhi dhe të tjerë kundër Shqipërisë, nr. 10613/16, § 170, 11 janar 2018; dhe Zela, cituar më sipër, § 79). Duke qenë se ndërhyrja në fjalë synonte të siguronte respektimin e rregullave të përgjithshme lidhur me ndalimin e ndërtimeve të paligjshme, ajo përbënte një “kontroll të përdorimit të pronës” (shih Hamer kundër Belgjikës, nr. 21861/03, § 77, GJEDNJ 2007-V (ekstrakte), dhe Saliba kundër Maltës, nr. 4251/02, § 35, 8 nëntor 2005). Për rrjedhojë, ajo duhet të shqyrtohet në bazë të paragrafit të dytë të nenit 1 të Protokollit nr. 1. Gjykata duhet të shqyrtojë më tej nëse ndërhyrja ishte e ligjshme, nëse ndiqte një qëllim legjitim dhe nëse ishte proporcionale me këtë qëllim.
28. Gjykata pranon se prishja e ndërtimeve të paligjshme kishte bazë ligjore. Ajo vëren më tej se, pas zhvillimit të procedimeve plotësisht kontradiktore, prishja ishte konsideruar e ligjshme nga gjykatat në tri nivele juridiksioni dhe nga Gjykata Kushtetuese (shih paragrafët 8, 9, 14 dhe 15 më sipër), dhe se nuk kishte asnjë tregues që interpretimi i bërë nga gjykatat e brendshme të kishte qenë në ndonjë mënyrë arbitrar. Për rrjedhojë, ndërhyrja ishte e ligjshme për qëllimet e nenit 1 të Protokollit nr. 1.
29. Gjykata pranon më tej se prishja e ndërtesave të paligjshme që bien në kundërshtim me ligjet dhe rregullat e planifikimit urban i shërben një interesi publik legjitim (shih Saliba, § 44; dhe Zela, § 81, të dyja të cituara më sipër).
30. Sa i përket çështjes nëse ndërhyrja në të drejtat e kërkuesit mund të konsiderohet proporcionale me këtë qëllim, Gjykata përsërit se, në fushën e rregullave të ndërtimit dhe planifikimit urban, shteti gëzon një hapësirë të gjerë vlerësimi, veçanërisht në zgjedhjen e mjeteve të zbatimit dhe në përcaktimin nëse pasojat e zbatimit të tyre janë të justifikuara (shih Saliba, cituar më sipër, § 45). Sipas vlerësimit të Gjykatës, efekti i urdhërimit të prishjes së një ndërtimi tërësisht të paligjshëm është rikthimi i situatës në gjendjen që do të kishte ekzistuar nëse kërkesat ligjore nuk do të ishin shpërfillur (shih Ivanova dhe Cherkezov kundër Bullgarisë, nr. 46577/15, § 75, 21 prill 2016).
31. Në çështjen në fjalë, Gjykata vëren se kërkesa e kërkuesit për shpërblim u rrëzua përfundimisht, pasi gjykatat e brendshme konstatuan se ndërtimi i pronës së kërkuesit kishte qenë i paligjshëm. Leja e ndërtimit e lëshuar për N.A. parashikonte ndërtimin e një strukture të përkohshme njëkatëshe, e cila do të përdorej nga një subjekt i vogël tregtar. Megjithatë, godina e prishur ishte një ndërtesë katërkatëshe prej betoni, e cila, sipas përfundimit të gjykatave të brendshme (mbështetur në një raport ekspertimi), përbënte një ndërtim të ri të kryer në mënyrë të paligjshme (shih paragrafin 9 më sipër).
Gjykata merr gjithashtu parasysh faktin se, në sistemin shqiptar, regjistrimi kadastral nuk është kusht për vlefshmërinë e titullit të pronësisë mbi pasuritë e paluajtshme (shih Ramaj kundër Shqipërisë, nr. 17758/06, § 109, 10 dhjetor 2024). Në çdo rast, kërkuesi nuk i ka paraqitur Gjykatës një kopje të dokumentit të regjistrimit të pronës dhe dokumenteve shoqëruese.
32. Së fundi, kërkuesi nuk ka pretenduar asnjëherë se ndërtimi i paligjshëm ishte toleruar nga autoritetet shtetërore, duke e bërë atë të besonte se godina ishte e ligjshme, qoftë në procedimet e brendshme, qoftë përpara Gjykatës (krahaso Zela, cituar më sipër, §§ 94, 97).
33. Gjykata vëren, së fundi, se, pavarësisht se e kishte blerë pronën nga N.A., kërkuesi nuk e kishte vënë asnjëherë në dyshim mirëbesimin e këtij të fundit. Kërkuesi nuk e kishte thirrur N.A.-në, si ish-pronar, për të sqaruar përpara gjykatave të brendshme statusin e godinës. Kryerja e kujdesit të duhur nga ana e kërkuesit do ta kishte çuar atë ta thërriste N.A.-në në procedimet gjyqësore të brendshme dhe/ose të kërkonte shpërblim prej tij, si personi përgjegjës për ndërtimin e paligjshëm. Në këtë drejtim, Gjykata vëren se kërkuesi nuk ka paraqitur, as në nivelin e brendshëm dhe as përpara Gjykatës, ndonjë arsye se përse do të ishte e pamundur për të të ndërmerrte një veprim të tillë. Për rrjedhojë, kjo rrugë juridike mbetet e hapur për kërkuesin.
34. Duke marrë parasysh sa më sipër, Gjykata konstaton se, në rrethanat e kësaj çështjeje, prishja e godinës së kërkuesit nuk i ka vendosur atij një barrë të tepruar që të përbëjë shkelje të të drejtave të tij sipas nenit 1 të Protokollit nr. 1.
35. Rrjedhimisht, kjo ankesë është haptazi e pabazuar dhe duhet të rrëzohet në përputhje me nenin 35 §§ 3 (a) dhe 4 të Konventës.
PËR KËTO ARSYE, GJYKATA, NË MËNYRË UNANIME,
E deklaron kërkesën të papranueshme.
Bërë në gjuhën angleze dhe njoftuar me shkrim më 9 korrik 2026.
Olga Chernishova
Zëvendësregjistrare
Diana Kovatcheva
Presidente